Schildersdoek

Er is een groot scala aan schildersdoeken. Als kunstenaar kun je kiezen tussen verschillende merken, weefsels, groottes en kwaliteiten. Hoe haal je het juiste doek uit het ganse assortiment?

Je kan op alle soorten dragers schilderen of tekenen. Daarbij kun je als kunstenaar zelf veel uitproberen, waardoor je nieuwe ontdekkingen doet of net op gebreken stuit. Maar waar kan je op letten bij de aankoop van een schilderdoek?

Weefsel en draden

Schilderdoek bestaat in verschillende materialen. De drie basissystemen zijn: - linnen/vlas - katoen - synthetisch. Je kan kiezen voor een natuurlijk materiaal: katoen of linnen. Een katoenen doek zal na een tiental jaar beginnen ‘versterven’. Een linnen- of vlasdoek gaat veel langer mee. De kwaliteit van een linnen doek is dus het best. Een schilderdoek kan ook gemaakt zijn van kunststof. Deze synthetische doeken verouderen het sterkst, zij zijn van mindere kwaliteit. Sommigen zullen breken bij het verouderen, anderen worden juist elastischer. Naast het materiaal waaruit het doek gemaakt is, is ook de wijze waarop de draden behandeld zijn belangrijk voor de kwaliteit. Bij een linnen doek maakt het een verschil of de draad al dan niet vooraf behandeld (gekrompen) of ‘gewassen’ is. Een vezel die behandeld wordt, wordt glad en egaal. Hierdoor kan het doek sneller en goedkoper geweven worden. Maar het doek wordt ook elastischer en vervormt sneller. Indrukken in het doek krijg je er nog moeilijk uit. De kwaliteit is dus niet optimaal.</p>\r\n\r\n<p>Een kwaliteitsvol doek wordt geweven met een niet gekrompen draad. De draad is minder glad en dit maakt het moeilijker en duurder om het te weven. Als er vervorming is in zo’n linnen doek, dan kan je deze herstellen door de achterzijde plaatselijk te bevochtigen waardoor het linnen terug regenereert. Vroeger heette dit kwaliteitsvol doek ‘Vlaams linnen’. Momenteel maakt het niet uit van waar je doek komt, overal worden kwaliteitsvolle of minder kwaliteitsvolle doeken geproduceerd. Maar de benaming ‘Vlaams’ of ‘Europees linnen’ wordt nog steeds gebuikt, als kwaliteitslabel. Verder zijn er nog allerlei combinatiemogelijkheden, zoals polyester + katoen; katoen+ linnen; polyester + linnen,…

Geprepareerd of ongeprepareerd?

Een doek moet steeds behandeld worden vooraleer er op geschilderd wordt, dit is het prepareren van een doek. De bedoeling hiervan is om een stabiele ondergrond te creëren voor je werk. Een goede technische preparatie ervoor zorgt dat de verf op termijn niet van het doek los komt. Een geprepareerd doek koop je kant en klaar in de winkel, opgespannen of nog niet. Een ongeprepareerd doek moet je zelf nog bewerken. Op internet of in de vakhandel zijn vele recepten terug te vinden, moest je zin hebben om zelf je doek te prepareren. Een belangrijk ingrediënt voor het prepareren van een doek is ‘huidenlijm’.

Bewerken met grondverf

Op je geprepareerde doek kun je steeds nog een extra laag gesso grondverf leggen. Die gewone acryl gesso is een goede ondergrond voor acryl en olieverf. Er bestaan evenwel nog andere soorten gesso. Zo is er een ruwere gesso waarop je met pastel kan tekenen, een licht zuigende gesso om met aquarel boven te werken, gekleurde gesso en gesso met verschillende volumes.

Verf

Met olieverf kun je op alle doeken werken. Omgekeerd kun je niet met alle soorten verf op een olieverfdoek werken, acrylverf bijvoorbeeld is niet mogelijk. Er bestaan universele doeken waarop je met alle soorten verven kan werken. Belangrijk bij een schilderij of tekening is dat er tussen alle elementen (doek, preparatielaag, verf) een goede hechting, een goede binding is. De verf mag er niet bovenop liggen, anders kun je het er na enkele jaren als een velletje af halen. Of begint het af te schilferen. Je schildert als het ware niet op het doek, maar ín het doek.

Opspannen

Hoe je een doek opspant vergt een goede leraar en enige ervaring. Je moet steeds op zoek naar een goed evenwicht tussen te veel en te weinig spannen. Indien je het doek teveel aanspant, dan gaan de draden stuk. Indien je een doek te weinig aanspant, dan krijg je putten. Belangrijk is dat de spanning van het doek op alle plaatsen gelijk is.

Met dank aan Kunstwerk[t]